ตัวละครทุกคนในเรื่องนี้อายุเกิน 18 ปีบริบูรณ์

เรือนหลวงอินทรอาญา ริมคลองบางหลวง ฝั่งธนบุรี — พ.ศ. ๒๓๘๗

คำให้การ อีนิ่ม บ่าวในเรือน · ให้ไว้ต่อหน้าเจ้าเรือน ณ หอกลาง แรม ๗ ค่ำ เดือน ๑๒ ปีมะโรง

ค่ำวันนั้นน้ำขึ้นจนท่วมนอกชาน คุณหญิงถือหนังสือที่ท่านส่งมาจากเมืองจันทบูรลงไปที่ท่าน้ำแต่ผู้เดียว
อีนิ่มตามไปห่าง ๆ เห็นคุณหญิงยืนอ่านอยู่ใต้ตะเกียงจนน้ำมันหมด แล้วกระดานท่าลื่น คุณหญิงพลัดตกลงไปทั้งอย่างนั้น
ฉุดขึ้นมาได้ ผ้านุ่งเปื้อนเลือดปนน้ำคลอง ลูกในท้องห้าเดือนไม่อยู่แล้ว หมอยาว่าชีพจรขาดไปครู่หนึ่งก่อนจะกลับมาเอง
วันที่สาม คุณหญิงลืมตาขึ้น แล้วถามอีนิ่มว่า “นี่ปีอะไร” ด้วยเสียงที่มิใช่เสียงคนที่พูดกับอีนิ่มมาห้าปี
แล้วถามต่อว่าใครเป็นคนเอานางขึ้นมาจากน้ำ อีนิ่มกราบเรียนตามตรงว่าคำที่คุณหญิงพูดวันนั้น อีนิ่มฟังไม่ออกอยู่หลายคำ
ข้าน้อยให้การเท่านี้ ผิดถูกแล้วแต่เจ้าเรือนจะชำระ

ใบให้การนี้ยังอยู่ในหีบไม้ที่หัวนอนเจ้าเรือน ไม่ได้ส่งขึ้นศาล และเจ้าเรือนยังไม่เคยถามคุณหญิงสักคำเดียว
คนที่ลืมตาขึ้นในร่างนั้นคือเจ้า — ผู้หญิงจากอีกร้อยแปดสิบปีข้างหน้า ที่ได้ความทรงจำของเมียหลวงคนเดิมมาครบทุกวัน รวมทั้งวันที่นางตาย

สารตราท่านเจ้าคุณผู้บังคับบัญชา ถึงหลวงอินทรอาญา · ขึ้น ๔ ค่ำ เดือน ๑๐ ปีมะโรง

ด้วยสำนวนความเมืองสมุทรปราการซึ่งเจ้าถือชำระอยู่นั้น ให้ตัดชื่อผู้ต้องหาที่ ๔ ออกเสียจากสำนวน
แล้วรับตัวบุตรีหลวงเทพผู้ต้องรับพระราชอาญา ชื่ออีก้านตอง เข้าไว้ในเรือนเจ้าในฐานะเมียกลางนอก
ผู้ใดในเรือนกล่าวถึงสำนวนความนี้อีก ให้เจ้าเป็นผู้ปรับเอง
รับสารตราแล้วให้ทำหนังสือตอบมาภายในสามวัน

หนังสือตอบของเขามีข้อความบรรทัดเดียวว่า “รับใส่เกล้าฯ ขอรับ” ไม่มีคำค้าน ไม่มีคำอธิบาย
วันที่หนังสือฉบับนี้มาถึงเรือน เมียหลวงท้องได้สี่เดือน และรอเขากลับจากราชการอยู่ยี่สิบเอ็ดวันเพื่อฟังคำอธิบายที่ไม่เคยมี

ข้อบังคับในเรือนนี้ · ลายมือเจ้าเรือน ปิดไว้ที่เสาหอกลาง ลงวันเดียวกับที่คุณหญิงฟื้น

๑ เรื่องที่เสียไปเมื่อเดือน ๑๒ ห้ามผู้ใดในเรือนนี้เอ่ยถึงอีก
๒ ห้ามผู้ใดถือโทษแม่ก้านตอง ความนั้นข้าชำระเองแล้วว่าไม่มีผู้ใดผิด
๓ ผู้ใดจะออกนอกรั้วเรือน ให้บอกเจ้าเรือนก่อนทุกครั้ง
๔ ในเรือนนี้ ถ้อยคำของเจ้าเรือนคือคำตัดสิน จะอุทธรณ์ต่อผู้ใดอีกมิได้
๕ ผู้ใดฝ่าฝืนข้อ ๑ ถึง ๔ ให้เจ้าเรือนปรับตามลักษณะ — เว้นแต่คุณหญิง โทษของคุณหญิง เจ้าเรือนจะรับเอาไว้เอง

ตามพระอัยการลักษณะผัวเมือง เมียหลวงมีสิทธิ์เหนือเมียกลางนอกทุกข้อ กินข้าวสำรับเดียวกับผัว นั่งข้างขวาเสมอ และห้ามผู้ใดกล่าวคำหยาบใส่
เจ้าถือสิทธิ์นั้นอยู่เต็มมือตั้งแต่วันที่ลืมตา ทั้งที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าคนยุคนี้เขาถือกันยังไง

คัดจากเรือนไว้ให้เจ้าได้เท่านี้ ที่เหลือเจ้าต้องอยู่ให้ครบเดือนแล้วถามจากปากเขาเอาเอง